Chez Giboulot du bon boulot!

Τον περασμένο Φεβρουάριο με την ευκαιρία της επίσκεψης των γονιών μου στην Βουργουνδία είχαμε επισκεφτεί αρκετά οινοποιεία μεταξύ των οποίων και το DomaineGiboulot (βλ. οδοιπορικό στην Βουργουνδία). Ενθουσιασμένος από τον τρόπο με τον οποίο προσέγγιζαν το κρασί και την όλη παραγωγική διαδικασία και μετά από προτροπή του BrunoQuenioux επικοινώνησα με τον Pierre Fenals και τον Emmanuel Giboulot ώστε να συζητήσω μαζί τους το ενδεχόμενο συνεργασίας για τις οινοποιήσεις του 2008. Η απάντηση ήτανε θετική και ήμουν πολύ ευχαριστημένος που θα είχα την ευκαιρία να δουλέψω με κάποιον σαν τον Pierre Fenals, έναν άνθρωπο ο οποίος πειραματίζεται στις οινοποιήσεις του όσο ελάχιστοι και δίπλα του θα είχα την δυνατότητα να κερδίσω πολλές εμπειρίες. Δυστυχώς όμως ο Pierre αποφάσισε να δοκιμάσει αλλού την τύχη του και σταμάτησε την συνεργασία του με το οινοποιείο στα τέλη Ιουλίου. Στο ενδιάμεσο ο Εμμανουέλ προσέλαβε έναν άλλο οινολόγο για να αναλάβει τις οινοποιήσεις αλλά η συνεργασία τους τελείωσε πολύ νωρίς, στα τέλη Αυγούστου, αφού υπήρχε διαφορά στην φιλοσοφία. Έτσι λοιπόν αυτήν την στιγμή και ξεκινώντας από την περασμένη βδομάδα, την ομάδα του Domaine Giboulot για τις φετινές οινοποιήσεις αποτελούν ο γράφοντας και μία κοπέλα από την Ρουμανία εν ονόματι Χριστίνα. Η Χριστίνα μένει εδώ και 9 χρόνια στην Βουργουνδία και πέρα από τα 5 χρόνια σπουδών πάνω στο κρασί έχει δουλέψει στην Αυστραλία, στο Cheval Blanc στο Μπορντό (!) και σε αρκετά οινοποιεία της Βουργουνδίας. Για μένα θα είναι η πρώτη φορά που αναλαμβάνω (σχεδόν) εξ ολοκλήρου την οινοποίηση Pinot Noir και Chardonnay και αυτό αποτελεί μία μεγάλη πρόκληση!

Το 2008 πάντως είναι μία πολύ δύσκολη χρονιά για την Βουργουνδία. Ο περονόσπορος δεν έχει αφήσει ανέγγιχτο ούτε ένα κλήμα, το ωίδιο επωφελήθηκε της κατάστασης και είναι παρόν σε αρκετά αμπέλια ενώ μετά από μία βδομάδα ασταμάτητων βροχοπτώσεων ο βοτρύτης και άλλου είδους σαπίλες παραμονέυουν και ετοιμαζονται να κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Όσων αφορά την ωρίμανση τώρα οι πιθανές ημερομηνίες τρύγου είναι τέλη Σεπτέμβρη με αρχές Οκτώβρη και φαίνεται πως η προσθήκη ζάχαρης θα είναι απαραίτητη για όλα τα οινοποιεία αφού δύσκολα τα σταφύλια θα φτάσουν φέτος τους απαιτούμενους βαθμούς. Σε συνδυασμό τώρα με το κατεστραμμένο φύλλωμα των περισσότερων αμπελώνων από των περονόσπορο που μειώνει δραματικά τους ρυθμούς της παραγωγής ζαχάρων λόγω μειωμένης φωτοσύνθεσης και τις σκοτεινές - βροχερές μέρες μιλάμε για μία καταστροφική χρονιά. Δεδομένου λοιπόν πως το 2007 ήτανε επίσης δύσκολη χρονιά (αν και κάποιοι κατάφεραν να κάνουν καλή δουλειά) και το 2006 πολύ μέτρια (αρωματικά κρασιά αλλά ντελικάτα χωρίς δυνατότητες παλαίωσης), οι λάτρεις των οίνων της Βουργουνδίας θα πρέπει να προμηθευτούν όσων το δυνατών περισσότερα 2005 μπορούν γιατί κανείς δεν ξέρει πότε θα είναι η επόμενη καλή χρονιά για την περιοχή αυτήν!

Ανακαλύπτοντας τα αρώματα της Βουργουνδίας

Η Beaune στην Βουργουνδία είναι μία πόλη 25000 κατοίκων η οποία βρίσκεται στο κέντρο της αμπελουργικής ζώνης της Βουργουνδίας και γι' αυτό τον λόγο τα πάντα εδώ πέρα κινούνται γύρω από το κρασί. Στα πλαίσια λοιπόν των αμπελο-οινικών εκδηλώσεων που πραγματοποιούνται όλο το χρόνο υπάρχει από τον Ιούλιο έως και τον Σεπτέμβρη μία έκθεση γνωριμίας με τα αρώματα των κρασιών της Βουργουνδίας.
Ο χώρος που φιλοξενεί αυτήν την έκθεση είναι ένα πολύ όμορφο ιστορικό κτίριο στο κέντρο της πόλης που έχει διαμορφωθεί κατάλληλα. Στο κέντρο της αίθουσας, πάνω σε δρύινα βαρέλια, έχουν τοποθετηθεί γυάλινα δοχεία που περιέχουν προϊόντα που αναδύουν τα αρώματα που βρίσκουμε στα Pinot Noir και τα Chardonnay από το Chablis έως και την Macon. Εσπεριδοειδή, άνθη, βανίλια, μέλι, κόκκινα φρούτα, μπαχαρικά, ξηρά φρούτα κλπ. Ένα άνοιγμα στα γυάλινα δοχεία επιτρέπει τον επισκέπτη να μυρίσει τα αρώματα αυτά και ένα πινακάκι δίπλα ακριβώς, του εξηγεί σε ποιον τύπο κρασιού μπορεί να τα συναντήσει. Στους τοίχους απέναντι από την είσοδο και δεξιά όπως μπαίνει κανείς αναγράφονται όλα τα μεγάλα cru της περιοχής και από κάτω υπάρχουν πάντα 1-2 αντιπροσωπευτικές ετικέτες. Στον τοίχο αριστερά βλέπει κανείς ένα μεγάλο ανάγλυφο χάρτη της αμπελουργικής ζώνης και δίπλα από την είσοδο μία σειρά με δείγματα κρασιών διαφόρων ηλικιών μας δείχνει την εξέλιξη του χρώματος στα λευκά και στα κόκκινα.


Μία πολύ καλή ιδέα λοιπόν, εύκολη και απλή στην οργάνωση που συμβάλει όμως πάρα πολύ στην ανάδειξη της οινικής κουλτούρας της περιοχής και βοηθάει τους τουρίστες αλλά και τους ντόπιους να κατανοήσουν καλύτερα τα προϊόντα της.

Αρώματα εσπεριδοειδών συναντάμε συχνά στα λευκά της Macon και της Côte de Beaune:

Τα χαρακτηριστικά κόκκινα φρούτα του Pinot Noir

Pinot noir 2007, 2006, 2005, 2000 και 1994:

Δοκιμάζοντας Ξινόμαυρα

Πριν μερικά σαββατοκύριακα βρέθηκα στην Νάουσα με 2 άτομα τα οποία αγαπούν πολύ το Ξινόμαυρο και δουλεύουνε πάρα πολύ γι' αυτό ο καθένας με τον δικό του τρόπο. Σκοπός μας ήτανε να δοκιμάσουμε Ξινόμαυρα σε διαφορετικά οινοποιεία, από διαφορετικές χρονιές και διαφορετικά αμπελοτόπια ώστε να έχουμε μία εικόνα για το που βρίσκεται το Ξινόμαυρο και να ανταλλάξουμε απόψεις με τους παραγωγούς. Μέσα σε 3 μέρες επισκεφθήκαμε τα οινοποιεία Μαρκοβίτη, Δαλαμάρα, Θυμιόπουλου, Φουντή, Καρυδά και Κυρ-Γιάννη και δοκιμάσαμε συνολικά πάνω από 100 κρασιά από Ξινόμαυρο. Επισκεφτήκαμε επίσης όλους σχεδόν τους αμπελώνες τις ζώνης. Από Τρίλοφο και Φυτειά έως τα Πολλά νερά και το Γιαννακοχώρι χωρίς να παραλείψουμε φυσικά κάποιες από τις πιο αξιόλογες περιοχές της όπως η Γάστρα και ο Παλιοκαλιάς αλλά και την περιοχή όπου βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο κομμάτι των αμπελώνων της Νάουσας, την Στράντζα.

Δε θα αναφερθώ αναλυτικά σ'αυτά που δοκιμάσαμε αλλά θα μεταφέρω την γενική εικόνα και τα συμπεράσματα που βγήκαν από όλη αυτήν την "περιπέτεια". Το πρώτο πράγμα που διαπιστώνει κανείς είναι πως όλοι οι παραγωγοί γνωρίζουν πολύ καλά πως το Ξινόμαυρο έχει μεγάλες δυνατότητες και πιστεύουνε πάρα πολύ σε αυτό. Από εκεί και πέρα υπάρχουνε δύο διαφορετικές φιλοσοφίες. Την πρώτη ακολουθούν αυτοί που προσπαθούν να παράγουν ξινόμαυρο του οποίου η ποιότητα βασίζεται στην φινέτσα των αρωμάτων του και την καλή δομή που εξασφαλίζουν οι πλούσιες τανίνες του. Την δεύτερη ακολουθούν αυτοί που προσπαθούν να παράγουν ένα ξινόμαυρο πιο εύκολα προσιτό στο ευρύ καταναλωτικό κοινό. Αυτό σημαίνει: βαθύ κόκκινο χρώμα, εντυπωσιακά αρώματα και μαλακές, σχεδόν γλυκίζουσες τανίνες. Σε μια πρώτη σκέψη θα πει κανείς: "και γιατί όχι, αφού έτσι το θέλουν έτσι θα τους το πουλήσουμε...". Αν όμως το ξανασκεφτούμε θα δούμε πως όλως ο κόσμος πλέον τείνει να παράγει κρασιά αυτής της φιλοσοφίας. Κρασιά ευκολόπιοτα, παχυλά, με χρώμα που θυμίζει μελάνι, αρώματα που ενθουσιάζουν ακόμη και τον πιο αρχάριο οινόφιλο και τανίνες τόσο στρόγγυλες που σε συνδυασμό με τις μικρές οξύτητες κάνουν το κρασί να πίνεται ευκολότερα και από χυμό ροδάκινο... Μπορεί όμως η Νάουσα να χτυπήσει την αγορά παράγοντας τέτοια κρασιά; Ναι! Μπορεί, αν παίξει με πολύ δυνατό μάρκετινγκ, αν οργανώνονται εκδηλώσεις με θέμα το κρασί όλο τον χρόνο, αν ο διεπαγγελματικός σύλλογος των παραγωγών της δραστηριοποιηθεί λίγο περισσότερο, αν καλλιεργηθεί η οινική κουλτούρα σε αυτή την πόλη και καταφέρει να αποδείξει επιτέλους για πιο λόγο φέρει τον τίτλο "Διεθνής πόλη οίνου και αμπέλου".
Τι απ' όλα αυτά γίνεται αυτήν την στιγμή; Τίποτα απολύτως! Μεθαύριο μπαίνουμε στον Σεπτέμβριο. Μήνας που στο μυαλό όλων έρχεται τρύγος - κρασί - γλέντια - εκδρομές σε αμπελοοινικές περιοχές. Στο Μπορντό οργανώνουν το Bordeaux harvest festival, στην Beaune συνδυάζουν τις οινικές εκδηλώσεις με ένα εξαιρετικό φεστιβάλ τζαζ, στην Νεμέα γιορτάζουν με τις μεγάλες μέρες τις Νεμέας. Στην Νάουσα κάποτε υπήρχαν οι εκδηλώσεις των δρόμων του κρασιού. Σήμερα ο κόσμος ακούει για το κρασί της Νάουσας μόνο όταν ρίχνουν το απόθεμα του συνεταιρισμού στο σιντριβάνι...
Υπάρχουν οι 2-3 μεγάλοι παραγωγοί οι οποίοι έχουν τα μέσα να παίξουν σε αυτήν την αγορά ή ακόμη και να παράγουν κρασιά σε διάφορες γκάμες, με διαφορετικές φιλοσοφίες. Αυτοί είναι: η Μπουτάρης οινοποιητική, ο Τσάνταλης και το κτήμα Κυρ Γιάννη με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ράμνιστα που αντιστοιχεί στην αυθεντική έκφραση του Ξινόμαυρου και τον Διάπορο ο οποίος είναι ένα πολύ πιο mainstream κρασί που προωθήθηκε κατάλληλα και έγινε ένα από τα δημοφιλέστερα ελληνικά προϊόντα από την πρώτη μέρα κυκλοφορίας του. Από εκεί και πέρα, όλοι οι υπόλοιποι αδυνατούν να ανταγωνιστούν τα Syrah, τα Cabernet και τα Merlot του νέου κόσμου (γιατί δυστυχώς το ξινόμαυρο της συγκεκριμένης φιλοσοφίας πιο πολύ με αυτά μοιάζει παρά με Ξινόμαυρο). Αδυνατούν επίσης να ανταγωνιστούν τα διάφορα ελληνικά από την Δράμα, την Καβάλα, την Κρήτη, την Θεσσαλία, την Στερεά Ελλάδα... όπου έχουνε γίνει μεγάλες επενδύσεις ούτως ώστε να μπορούν να παραχθούν και να προωθηθούν προσιτά κρασιά αρίστης ποιότητας!

Ίσως προς το παρόν η τακτική αυτή να πιάνει άλλα δεν νομίζω πως η παρούσα κατάσταση είναι το ταβάνι για τις φιλοδοξίες των Ναουσαίων παραγωγών… Κάποια στιγμή θα προσπαθήσουν να ανοιχτούν πάρα πέρα και σε μία ολοένα και πιο ανταγωνιστική αγορά, όπως αυτή του κρασιού, τα πράγματα θα είναι πάρα πολύ δύσκολα.

Για αυτούς που έχουνε επιλέξει να παράγουν αυτό που αποτελεί την αυθεντική έκφραση του Ξινόμαυρου τα πράγματα είναι πιο απλά. Αρκεί να σκεφτεί κανείς πως στην Beaune, στο άντρο του Pinot Noir, όπου πολύ σπάνια βρίσκει κανείς κρασιά άλλων περιοχών πέραν της Βουργουνδίας (πόσο μάλλον άλλων χωρών!), πωλείται Ράμνιστα του 2001. Άλλο τρανταχτό παράδειγμα, οι κάβες των Galleries Lafayette στο Παρίσι όπου πέραν της Ράμνιστας βρίσκουμε 3 ακόμη Ξινόμαυρα από την Νάουσα και μάλιστα από μικρούς παραγωγούς!

Η δεύτερη σημαντική διαπίστωση που κάναμε αφορά την αμπελοκαλλιέργεια και πιο συγκεκριμένα τις στρεμματικές αποδόσεις. Σύμφωνα με το σύνολο σχεδόν των παραγωγών, το μυστικό για να γίνει καλό κρασί είναι η μικρή παραγωγή ανά στρέμμα. Πολύ σωστό αλλά με ποιον τρόπο αυτή επιτυγχάνεται; Εάν ρωτήσετε, το 80% των παραγωγών θα σας πει πως παίρνει γύρω στον 1τόνο το στρέμμα κόβοντας τα σταφύλια που καθυστερούν να ωριμάσουν (είδαμε αμπέλια που άνετα ξεπερνούσαν τους 2-2,5τόνους το στρέμμα!). Αραιώνοντας δηλαδή όπως γίνεται με τα ροδάκινα ή με τα μήλα!* Λάθος; Τεράστιο! Είναι σαν μία ομάδα ποδοσφαίρου με αθλητές αγύμναστους και πλαδαρούς που όλο το καλοκαίρι κάθονται, τρώνε και πίνουν μπύρες. Ακόμη και αν ξεκινήσουν προετοιμασία 3 βδομάδες πριν την έναρξη του πρωταθλήματος δύσκολα θα βγάλουν 90λεπτο. Το σταφύλι κύριοι αμπελουργοί δεν γίνεται 2 ή 3 βδομάδες πριν τον τρύγο αλλά κατά την διάρκεια πολλών μηνών. Για να μην μιλήσουμε για την αύξηση του κίνδυνου σαπίλας αφού τα κομμένα σταφύλια που μένουν κάτω είναι ότι πρέπει για την ανάπτυξη του Βοτρύτη και άλλων παθογόνων μικροοργανισμών. Η στρεμματική απόδοση ρυθμίζεται πολύ νωρίτερα πριν ακόμη φυτευτεί το αμπέλι επιλέγοντας κατάλληλα το έδαφος, το υποκείμενο και ενδεχομένως τον κλώνο. Στην συνέχεια το κλάδεμα, η λίπανση και το πότισμα (τα 2 τελευταία μόνο σε περιπτώσεις που κρίνονται απαραίτητα) καθορίζουν κάθε χρόνο την παραγωγή που θα πάρουμε το Σεπτέμβριο.

Για να επανέρθουμε σε αυτά που λέγαμε προηγουμένως, οι υποστηρικτές του “προσιτού” Ξινόμαυρου λένε πως οι καταναλωτές δεν θέλουν τον αυθεντικό χαρακτήρα της ποικιλίας που είναι έντονα τανικός και θα πρέπει να γίνονται οι κατάλληλες επεμβάσεις στο οινοποιείο ώστε να μαλακώνονται οι τανίνες του είτε θα πρέπει να προστίθενται βελτιωτικές ποικιλίες. Όταν το αμπέλι έχει 2 τόνους 1 μήνα πριν τον τρύγο είναι επόμενο οι τανίνες να μην προλαβαίνουν να ωριμάσουν και να είναι άγριες, ξηρές και να μουδιάζουν το στόμα. Εάν όμως το Ξινόμαυρο έχει καλλιεργηθεί κατάλληλα θα είναι πλούσιο σε τανίνες οι οποίες όμως θα είναι πιο ήπιες και ευχάριστες. Σε συνδυασμό μάλιστα με την οξύτητα** δημιουργείται η κατάλληλη ισορροπία που κάνει τις τανίνες να ενσωματώνονται ακόμη πιο εύκολα στο σύνολο και να δίνουν εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Τα πράγματα είναι λοιπόν πολύ απλά. Η περιοχή αυτή έχει την δυνατότητα να παράγει ξεχωριστά κρασιά που θα μαγεύουν τους καταναλωτές και θα δικαιολογούν το όνομα της Νάουσας προς τα έξω ως η πιο σημαντική πόλη της Β. Ελλάδος στην παραγωγή κόκκινου κρασιού και θα επιβεβαιώνουν την φήμη του Ξινόμαυρου ως η εκλεκτότερη ποικιλία της χώρας μας. Αρκεί να διορθωθούν κάποια σοβαρά λάθη και να παρθούν γενναίες αποφάσεις και σύντομα θα δούμε μεγάλες αλλαγές.

Εμείς πάντως από όλα αυτά κρατάμε τα καλύτερα που δοκιμάσαμε αυτές τις 3 μέρες και είναι αυτά που δείχνουν τον δρόμο που θα πρέπει να ακολουθήσουν και τα υπόλοιπα ξινόμαυρα: την Ράμνιστα του 2005 του Κυρ-Γιάννη που επανέρχεται δυναμικά μετά από 3 μέτριες χρονιές για την συγκεκριμένη ετικέτα, τον Πήγασο του 97 του Μαρκοβίτη, το αυτόριζο(Vignes Franches) 2007 του Δαλαμάρα που από το βαρέλι ακόμη δείχνει πολλά υποσχόμενο, την Ναουσαία 2000 του Φουντή και το πειραματικό Ροζέ από Ξινόμαυρο του Θυμιόπουλου το οποίο μπορεί άνετα να κάνει τα ροζέ της Προβηγκίας να φαίνονται μπροστά του σαν κρασάκια της σειράς!

* όταν λέμε αραίωμα μιλάμε για κόψιμο των σταφυλιών κατά την διάρκεια της ωρίμανσης και όχι για πράσινο τρύγο που είναι σαφώς πιο ορθή πρακτική αλλά παρουσιάζει επίσης μειονεκτήματα και κατά την άποψη μου θα πρέπει να γίνεται μόνο ως λύση ανάγκης.

** δεν θα αναφέρω εδώ πέρα για ποιον λόγο έχουμε και καλύτερες οξύτητες γιατί θα κάνω το post πολύ τεχνικό και κουραστικό στην ανάγνωση

Γιορτάζοντας το τέλος...

Μόλις 2 μέρες μετά την επίσκεψή μας στην Καμπανία για ..τουριστικούς λόγους, έπρεπε να επιστρέψουμε και πάλι για να παρουσιάσουμε την πτυχιακή μας εργασία στην αμπελο-οινική σχολή της Avise (Αβίζ). Η Αβίζ βρίσκεται κοντά στην Reims, πρωτεύουσα της Καμπανίας, οπότε αυτήν την φορά έπρεπε να ανεβούμε πολύ πιο νότια. Για να μην πολυλογώ, οι παρουσίαση πήγε πολύ καλά και περιμένουμε τα αποτελέσματα με αισιοδοξία.
Στην συνέχεια και αφού πλέον ήμασταν ελεύθεροι από κάθε υποχρέωση όσον αφορά τα μαθήματα και τις εξετάσεις και μιας και ήμασταν όλοι μαζεμένοι, αποφασίσαμε να κάνουμε ότι κάνουν όλοι οι φοιτητές που τελειώνουν τις σπουδές τους... Να το γλεντήσουμε μέχρι πρωίας!!! Επειδή όμως στην φύση του δικού μας επαγγέλματος δεν ταιριάζει να κλειστούμε σε ένα μπαρ και να πίνουμε βότκα-λεμονάδα και άλλες τέτοιες αηδίες που πληρώνουμε πανάκριβα, αποφασίσαμε να κάνουμε κάτι που μας αντιπροσωπεύει κάπως περισσότερο...
Τι καλύτερο λοιπόν από ένα Barbecue στους λόφους του αμπελώνα της Καμπανίας με άφθονο κρασί και φυσικά σαμπάνια!!! Η πανσέληνος ήτανε αρκετή ωστέ να μην χρειαζόμαστε φως και η χαλάρωση μετά τις εξετάσεις σε συνδυασμό με το κρασί δημιούργησαν μία μοναδική ατμόσφαιρα!
Το τι ακολούθησε το μαρτυρoύν οι φωτογραφίες.......






















Καλές διακοπές, καλή τύχη με τ'αποτελέσματα και καλή σταδιοδρομία σε όλους....!!!

Κωστής
.

Ένα τριήμερο γεμάτο φυσαλίδες!!!

Λίγο πριν την παρουσίαση της πτυχιακής εργασίας και το τέλος των σπουδών τι καλύτερο από μία αμπελο-οινική εξόρμηση σε μία από τις πιο γνωστές αμπελουργικές περιοχές του κόσμου, την Καμπανία!
Η κρασοκατάνυξη ξεκίνησε την Παρασκευή το βράδυ, λίγες ώρες μετά την άφιξή μας. Καλεσμένοι για δείπνο σε οικογένεια παραγωγού κάναμε ένα μεγαλειώδες γεύμα που διήρκεσε 5 ώρες και τιμήθηκαν σχεδόν όλοι σχεδόν οι τύποι κρασιών: ξηρό λευκό από το Mersault, ξηρά κόκκινα από Νάουσα και Βουργουνδία, επιδόρπιοι οίνοι από το Banyuls και φυσικά σαμπάνια!
Το Σάββατο σηκωθήκαμε αργά και στρωθήκαμε κατευθείαν για το μεσημεριανό για να ...μην χάνουμε την σειρά!!! Για το απόγευμα είχαμε κανονίσει διαδρομή με τα ποδήλατα προκειμένου να κάψουμε τα της προηγούμενης. Οι καταπράσινοι αυτήν την εποχή αμπελώνες στους γύρω λόφους και οι ατέλειωτες εκτάσεις δημητριακών στην πεδιάδα συνέθεταν ένα μαγευτικό σκηνικό που έκανε την βόλτα μας υπέροχη ώσπου η βροχή να μας χαλάσει τα σχέδια και να αναγκαστούμε να γυρίσουμε πολύ νωρίτερα. Το βράδυ μείναμε στο σπίτι της φίλης που μας φιλοξενούσε και κορέσαμε την πείνα μας ετοιμάζοντας κρέπες. Τα ελαφριά Gamay των Cru του Beaujolais και ένα αρωματικό και γλυκόπιοτο Gewurstraminer συνόδεψαν κατάλληλα της αλμυρές και γλυκές κρέπες αντίστοιχα!
Η Κυριακή ήτανε μέρα επισκέψεων και ξεκινήσαμε από την οινοποιία Drappier στο Urville. Οι συγκεκριμένη οικογένεια παράγει σαμπάνια από το 1808 και καλλιεργεί σήμερα 400 περίπου στρέμματα αμπελώνων. Η προτίμηση του στρατηγού Ντε Γκολ για την Σαμπάνια Drappier την έκανε διάσημη σε ολόκληρο τον κόσμο και στην λίστα των πελατών της, μεταξύ άλλων βρίσκουμε και τους: Zinedin Zidan, Nicolas Sarkozy, George Bush, Tony Blair, Vladimir Poutin, Jennifer Lopez, Gerard Depardieu... Οι κάβες έχουν χτιστεί το 1140 από μοναχούς μεταξύ των οποίων φημολογείτε πως βρίσκονταν και ο δημοφιλής στους καθολικούς Άγιος Βερνάρδος. Μία ακόμη ιδιαιτερότητα της οινοποιίας αυτής, είναι ότι παράγει σαμπάνια σε 12 διαφορετικά μεγέθη μπουκαλιών. Από την μικροσκοπική φιάλη των 187ml μέχρι και τον Μελχισεδέκ(!), την μεγαλύτερη φιάλη στον κόσμο, χωρητικότητας 30λίτρων! Το οινοποιείο τους έλαμπε από καθαριότητα ενώ η καινούργια πτέρυγα με δεξαμενές τελευταίου τύπου ήτανε εκπληκτική. Σχετικά με την δοκιμή δεν έχω να πω και πολλά πράγματα αφού ομολογώ πως δεν έχω μεγάλη εμπειρία πάνω στην σαμπάνια. Αρχικά δοκιμάσαμε μία έξτρα dry η οποία δεν με ενθουσίασε. Στην συνέχεια και αφού εξηγήσαμε πως δεν είμαστε και οι μεγαλύτεροι φαν της Σαμπάνιας περάσαμε κατευθείαν στην καλύτερη ετικέτα τους η οποία είχε πολύ πιο έντονη και φρουτώδης μύτη ενώ ήτανε πιο στρoγγυλή και ισορροπημένη στο στόμα χωρίς όμως να είναι κάτι το πραγματικά ξεχωριστό. Παρόλα αυτά, μείναμε απόλυτα ικανοποιημένοι από την επίσκεψη αυτήν και αφού ευχαριστήσαμε τον νεαρό που μας ξενάγησε, φύγαμε για τον επόμενο σταθμό μας.


Επόμενη στάση: Les Riceys ένα χωριό που αποτελείται από 3 κοινότητες και είναι το μόνο στην Καμπανία που παράγει 3 διαφορετικά ΟΠΑΠ: Σαμπάνια, πλαγιές Καμπανίας και ένα ροζέ που φέρει το όνομα του χωριού. Επιπλέον, είναι το χωριό με την μεγαλύτερη έκταση αμπελώνων για παραγωγή Σαμπάνιας. Δοκιμάσαμε σε 3 διαφορετικά οινοποιεία αλλά αξίζει να αναφερθεί κυρίως το Domaine Morel όπου δοκιμάσαμε την καλύτερη σαμπάνια αλλά και τα ροζέ τους που επιβεβαίωσαν την φήμη τους. Η πλαγιές Καμπανίας δεν μας ενθουσίασαν σε κανένα από τα 3 Domaines και φυσικά σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογούσαν την τιμή τους (15-20€). Τέλος, αναγκαστήκαμε να ακυρώσουμε την τελευταία επίσκεψη αφού αποδείχτηκε πως οι φυσαλίδες κουράζουν πολύ περισσότερο απ'ότι τα ήρεμα κρασιά και δεν άξιζε τον κόπο να συνεχίσουμε.
Αφήσαμε την Καμπανία την Δευτέρα, έχοντας περάσει ένα καταπληκτικό 3ήμερο, έχοντας πιει τουλάχιστον 2 φορές περισσότερη σαμπάνια από όση είχαμε πιει μέχρι τώρα, έχοντας κερδίσει πολύτιμες εμπειρίες και έχοντας πάρει δυνάμεις για την τελευταία δοκιμασία πριν της διακοπές του καλοκαιριού!


Κωστής
.

Saint Romain 2 - Le retour!

Τον περασμένο Ιανουάριο επισκεφτήκαμε το γραφικό χωριό του Saint-Romain για τον εορτασμό του Saint-Vincent. 4 Μήνες μετά, επιστρέψαμε στο ίδιο μέρος στα πλαίσια της εκδήλωσης Printemps de Saint-Romain όπου οι φοιτητές του τμήματος εμπορίας ποτών σε συνεργασία με τους οινοπαραγωγούς του χωριού είχαν οργανώσει δοκιμή των τοπικών κρασιών και πολλές παράλληλες εκδηλώσεις.
Τον Μάιο η Βουργουνδία είναι πανέμορφη αλλά δυστυχώς ο βροχερός καιρός δεν μας άφησε πολλά περιθώρια να το απολαύσουμε. Μόλις πήραμε το ποτήρι μας φύγαμε τρέχοντας για τον πρώτο παραγωγό...
Αυτή ήτανε η τρίτη φορά που δοκίμαζα Saint Romain και ήλπιζα πως θα μου άφηνε κάτι θετικό αφού τις προηγούμενες δύο είχα απογοητευτεί. Τότε έριξα το φταίξιμο στο γεγονός πως οι συνθήκες δεν ήταν οι κατάλληλες ή στο ότι δεν ήμουνα σωστά προετοιμασμένος για δοκιμή κρασιών. Αυτήν την φορά ούτε κουρασμένος ήμουν, ούτε χορτάτος, ούτε κρύο έκανε...
Δοκιμάζοντας το πρώτο λευκό κοιταχτήκαμε με τον Ρεμί χωρίς να πούμε τίποτα και περάσαμε κατευθείαν στο κόκκινο. Αφού το δοκιμάσαμε, πάλι χωρίς σχόλια, ευχαριστήσαμε την κυρία που μας σέρβιρε και την ...κάναμε διακριτικά! Στη δεύτερη στάση μας τα συναισθήματα ήτανε παρόμοια. Αδιάφορα κρασιά, ανέκφραστα χωρίς ιδιαίτερο χαρακτήρα. Το ίδιο έγινε και στα άλλα 3 domaine που ακολούθησαν. Τα πράγματα βελτιώθηκαν κάπως στην συνέχεια όταν επισκεφθήκαμε τους 2 πιο γνωστούς παραγωγούς του χωριού (Alain Gras και Henri&Gilles Buisson) αλλά ακόμη και σ' αυτήν την περίπτωση δεν δοκιμάσαμε κάτι που κατάφερε να μας ενθουσιάσει.
Ευτυχώς οι δοκιμές ήταν πλαισιωμένες από διάφορες άλλες εκδηλώσεις και έτσι τελειώσαμε όμορφα την μέρα μας. Την επόμενη, συνομιλώντας με διάφορους φίλους που ήτανε στο Saint-Romain ακούσαμε πάνω κάτω τις ίδιες απόψεις. Δυστυχώς για τους παραγωγούς, από το συγκεκριμένο χωριό φαίνεται να λείπει κάτι που θα κάνει τα κρασιά του να ξεχωρίσουν γιατί κατά γενική ομολογία είναι κάτω του μέτριου. Το παράδοξο είναι ότι το αμπελο-οινικό συνδικάτο του χωριού ετοιμάζεται να ζητήσει το πέρασμα κάποιων υποπεριοχών του χωριού σε 1er Cru. ...Καλό κουράγιο..!!!
Μία εβδομάδα μετά, ένας φίλος, γιος παραγωγού που έχει μεταξύ άλλων αμπέλια και στο Saint-Romain, έφερε μία φιάλη για να μας αποδείξει πως υποτιμήσαμε την συγκεκριμένη περιοχή αλλά δυστυχώς είχανε ήδη ανοιχτεί πολλές φιάλες και ομολογώ πως δεν καταλάβαμε και πολλά πράματα...
Ελπίζω πως πριν φύγω από την Βουργουνδία θα έχω την ευκαιρία να δοκιμάσω επιτέλους κάτι καλό από το χωριό αυτό και θα φύγω με καλές εντυπώσεις...

Κωστής

Ένα τριήμερο γεμάτο κρασί!

Το Σάββατο (05/04) το βράδυ βρεθήκαμε στο Λουξεμβούργο καλεσμένοι του κ. Fourgat για να αντιπροσωπεύσουμε την Ελλάδα σε μία παρουσίαση βιολογικών κρασιών από 7 χώρες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Φιλοξενηθήκαμε στον Ξενώνα μίας οικογένειας που ασχολείται με την καλλιέργεια διάφορων φρούτων και λαχανικών, την δενδροκομία, την εκτροφή ζώων και την παραγωγή τροφίμων! Ο ξενώνας, περιτριγυρισμένος από την φάρμα και χαμένος μες το δάσος, τροφοδοτείται με νερό από διπλανή πηγή, παράγει ηλεκτρική ενέργεια με φωτοβολταϊκά και υδροηλεκτρικά συστήματα ενώ η θέρμανση γίνεται καίγοντας πριονίδι και κουκούτσια από φρούτα! Το βράδυ είχαμε την τύχη να δειπνίσουμε μαζί τους και να δοκιμάσουμε πολλά από τα καλούδια που παράγουν, συνοδεία Μπορντολέζικων κρασιών. Την ίδια τύχη είχαμε και κατά την διάρκεια του καταπληκτικού πρωινού που μας περίμενε την επόμενη μέρα!
Όσον αφορά την παρουσίαση, από τα 11 κρασιά της χώρας μας που συμμετείχαν, είχα αναλάβει τα 3 κόκκινα: Vignes Franches Νάουσα Δαλαμάρα 2006, Παλιοκαλιάς Νάουσα Δαλαμάρα 2005 και Οργίων Σκλάβου 2005. Δίπλα μου ο Χαρίδημος Χατζηδάκης με τρεις προτάσεις ξηρών λευκών και δύο γλυκών οίνων από την Σαντορίνη. Παρουσιάστηκαν ακόμη, ο Ευφράνων του Σκλάβου, η ρετσίνα Αττικής του Γεώργα και το Μοσχάτο Ρίου Πατρών του Παρπαρούση.
Έχω την εντύπωση πως η Ελληνική παρουσία ήταν η καλύτερη όλων αφού υπήρχε μεγάλη γκάμα προτάσεων (λευκά ξηρά, ρετσίνα, ξηρά κόκκινα, γλυκά λευκά και κόκκινο) και η κάτοικοι τις περιοχής δεν έχουν συχνά την ευκαιρία να δοκιμάσουν Ελληνικά κρασιά.Οι Γάλλοι πάτωσαν αφού στο Λουξεμβούργο υπάρχει πρόσβαση σε αμέτρητα Γαλλικά κρασιά και οι επισκέπτες δεν ενδιαφέρονταν και πολύ.
Οι Ισπανοί και οι Πορτογάλοι είχαν πολύ μέτρια παρουσία μάλλον επειδή τα κρασιά τους δεν έλεγαν και τίποτα το ιδιαίτερο.
Ο Γερμανός, όπως και ο Ούγγρος, είχαν να δείξουν κάτι το διαφορετικό και γι' αυτό τον λόγο δεν τα πήγαν άσχημα.
Οι Ιταλοί θα μπορούσαν να είχανε πάει πολύ καλύτερα αν είχαν παρευρεθεί οι ίδιοι για να παρουσιάσουν τα κρασιά τους. Οι ποιότητα των Barolo πάντως είναι αδιαμφισβήτητη και πήγαν καλά έτσι κι αλλιώς!
Η μεγάλη ατραξιόν όμως και αυτός που πήγε καλύτερα όλων, ήτανε ο γιγαντόσωμος Γάλλος τυροκόμος - αλλαντοποιός από την Ardèche (Βόρειος Ροδανός) ο οποίος είχε τραβήξει όλο τον κόσμο γύρω του με τα φοβερά τυριά του και τα λαχταριστά σαλάμια του! Επιβεβαιώνοντας τον κανόνα που λέει πως οι γίγαντες είναι συνήθως καλόκαρδοι (!), το μεσημέρι εξασφάλισε το γεύμα μας προσφέροντας μας μία πιατέλα αλλαντικών, μία πιατέλα τυριών και το ανάλογο ψωμί τα οποία τιμήσαμε δεόντως!

Την δευτέρα το πρωί, πριν αφήσουμε το κατάλευκο από χιόνι(!) Λουξεμβούργο είχαμε συνάντηση με τον διευθυντή των καβών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο οποίος είχε έρθει την προηγούμενη στην εκδήλωση. Ενθουσιασμένος από αυτά που του προτείναμε έδωσε αμέσως παραγγελία! Μετά από αυτό, 3 κόκκινα, 2 λευκά και ένα Βινσάντο από μικρούς παραγωγούς έρχονται να προστεθούν στην κάβα της ΕΕ μαζί με αυτά από μεγάλους παραγωγούς όπως ο Γεροβασιλείου και ο Τσάνταλης που υπήρχαν ήδη. Πιθανότατα τα ίδια κρασιά θα προστεθούν και στο εστιατόριο του ευρωκοινοβουλίου στο Στρασβούργο αρκετά σύντομα.

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας, παρουσιάσαμε στο Παρίσι την καινούργια γκάμα των κρασιών του οινοποιείου Χατζηδάκη μαζί με το Vignes Franches σε μία εκδήλωση που απευθύνονταν αποκλειστικά σε επαγγελματίες. Αξίζει να αναφερθεί το Mezzo από την ποικιλία Βουδόματο του 2002 που έκλεψε την παράσταση με την τέλεια ισορροπία οξύτητας - σακχάρων και τα μοναδικά του αρώματα! Λόγω του μικρού αριθμού καλεσμένων, υπήρχε χρόνος για συζήτηση με τους παρευρισκόμενους από όπου και βγήκαν χρήσιμα συμπεράσματα και έγιναν προτάσεις που θα βοηθήσουν να βελτιώσουμε ακόμη περισσότερο την ποιότητα της δουλειάς μας στο μέλλον...

Κωστής

Le printemps de Dionysos

Με απόλυτη επιτυχία πραγματοποιήσαμε την Δευτέρα 17 Μαρτίου την εκδήλωση μας για το Ελληνικό κρασί στην αμπελουργική σχολή της Beaune. Η εκδήλωση περιλάμβανε παρουσίαση και γευσιγνωσία των (όσο το δυνατόν) αντιπροσωπευτικότερων ελληνικών κρασιών.
(βλ. "Μία περιπέτεια διαφορετική από τις άλλες").
Παραθέτω μεταφρασμένο το άρθρο της επαρχιακής εφημερίδας "Le Bien Public" με τίτλο "Ελληνική βραδιά στο Lycée Viticole":
""""Πέρα απ'ότι έχουν συνηθίσει, οι καλεσμένοι στο "Viti" της Beaune είχαν την ευκαιρία να δοκιμάσουν κάτι διαφορετικό από τις Βουργουνδίες. Με πρωτοβουλία 5 τελειόφοιτων μαθητών του διπλώματος BTS αμπελουργίας - οινολογίας, η βραδιά ήταν αφιερωμένη στην παρουσίαση των αμπελώνων και την γευσιγνωσία των κρασιών μίας "αμπελο-χώρας" του παλαιού κόσμου: της Ελλάδος. Ο Γιώργος Ιωαννίδης προσκάλεσε τους παρευρισκόμενους σε ένα γοητευτικό ταξίδι γνωριμίας σε έναν άγνωστο αμπελώνα βαθιά ριζωμένου στο "χώμα" του πολιτισμού μας. Η προέλευση αυτής της αμπελο-οινικής κληρονομιάς βρίσκεται πίσω στον 17ο αιώνα π. Χ. αλλά η πραγματική διαφορά έγινε από μερικούς εξαιρετικούς παραγωγούς τα τελευταία 10 χρόνια που επέτρεψε να αντιληφθούμε πως η Ελλάδα διαθέτει εξαίσια terroirs και τα πιο καλοφτιαγμένα κρασιά που προέρχονται από αυτά, δεν μοιάζουν με κανένα άλλο στον κόσμο. Τα 9 κρασιά που παρουσιάστηκαν επέτρεψαν να ανακαλύψουμε πολυσύνθετα terroirs: Πιο συγκεκριμένα, την ποικιλία Ασύρτικο του ηφαιστειογενούς νησιού της Σαντορίνης, η οποία κατά την γνώμη των ειδικών είναι μεταξύ των μεγαλύτερων ποικιλιών που υπάρχουν, όπως είναι δηλαδή το Chardonnay για την Βουργουνδία και το Riesling για την Αλσατία κάτι που πιστοποίησαν και οι γευσιγνώστες. Τα κόκκινα της Νάουσας, είναι ευχάριστα και πολύπλοκα, έχοντας ένα μπουκέτο με τόση αρωματική ένταση όσο τα καλύτερα Barolo της Ιταλίας. Οίνοι ΟΠΑΠ υψηλής γαστρονομικής αξίας! Η διαδρομή θα ήταν ατελής χωρίς να ένα πέρασμα από την Ρετσίνα με τα ευγενή αρώματα ευκάλυπτου προερχόμενα από την προσθήκη καθαρού ρετσινιού που αναδεικνύει τον τυπικό Ελληνικό παραδοσιακό οίνο. Το ταξίδι τελειώνει με τις νότες μελιού ενός λικεροειδούς: Το ΟΠΑΠ μοσχάτο Ρίου-Πατρών, από μικρόρογο λευκό Μοσχάτο σε passerillage*, που καταγοήτευσε τους πάντες! Η Ελληνική αμπελο-οινική κληρονομιά ή η αναγέννηση ενός εκ τον παλαιότερων αμπελώνων του κόσμου. """"
Την εκδήλωση κάλυπτε κανονικά και το περιοδικό Bourgogne Aujourd'hui εκπρόσωπος του οποίου όμως δεν παραβρέθηκε παρά την εις διπλούν επιβεβαίωση που είχαμε από μέρους τους. Κατά τον ίδιο τρόπο απουσίασαν και κάποιοι εκ των καλεσμένων για τους οποίους είχαν κρατηθεί θέσεις ενώ έλειψαν και κάποια άτομα για τα οποία ήμασταν σίγουροι πως θα μας τιμήσουν με την παρουσία τους. Το συγκεκριμένο γεγονός πέρασε στα ψιλά λόγω της μεγάλης επιτυχίας της εκδήλωσης αλλά εμένα προσωπικά με ενόχλησε. Οι καλεσμένοι είχαν ειδοποιηθεί προφορικά ή τηλεφωνικά σε πρώτη φάση και στην συνέχεια όσοι ενδιαφέρθηκαν έλαβαν την πρόσκληση 3 βδομάδες πριν την εκδήλωση ενώ μία βδομάδα αργότερα έλαβαν μειλ με τις λεπτομέρειες για την εκδήλωση αλλά και συνδέσμους για να ενημερωθούν σχετικά με τον Ελληνικό αμπελώνα αλλά και να διαβάσουν κριτικές ελληνικών κρασιών από διάσημους γευσιγνώστες. 5 μέρες πριν την εκδήλωση είχαμε τηλεφωνική επικοινωνία με όλους όσους έλαβαν πρόσκληση για να μας επιβεβαιώσουν την παρουσία τους και να κρατήσουμε και τις ανάλογες θέσεις. Παρ'όλα αυτά αρκετοί ήταν αυτοί που ενώ μας βεβαίωσαν τελικώς δεν ήρθανε αφήνοντας έτσι κενές θέσεις την στιγμή που είχαμε απορρίψει κάποιους άλλους μιας και αναμέναμε περισσότερο κόσμο απ'ότι η χωρητικότητα της αίθουσας.

Σχετικά με την παρουσίαση τώρα, τα κρασιά δοκιμάστηκαν με ταυτόχρονη παρουσίαση από τον Γιώργο Ιωαννίδη της εταιρείας OENOS και παράλληλα υπήρχε προβολή powerpoint με φωτογραφίες και στοιχεία των αμπελώνων που παρουσιάζονταν. Το ψωμί με το ελαιόλαδο Μεσσηνίας στο ενδιάμεσο βοηθούσε στο να επανέρθει η παλέτα των δοκιμαστών στο ουδέτερο ώστε να εκτιμήσουν όσο το δυνατόν καλύτερα το κάθε κρασί.

Ξεκινήσαμε με Ρομπόλα Κεφαλονιάς που ενθουσίασε τους παρευρισκομένους αν και εξαιτίας της μάλλον χαμηλής θερμοκρασίας σερβιρίσματος έχανε λίγο στην εκφραστικότητα της μύτης.
Οι Σαντορίνες (Αϊδάνι-Ασύρτικο και Νυκτέρι) συνεπήρανε τους καλεσμένους με την καθαρότητα των αρωμάτων στη μύτη, την ισορροπημένη δύναμη στο στόμα και την μεταλλικότητα τους. Κάποιοι οινολόγοι μάλιστα, αναρωτήθηκαν πως γίνεται ένα κρασί που παράγεται τόσο νότια να έχει τόσο στιβαρή οξύτητα! Ασύρτικο κύριοι...!!!
Η ρετσίνα άφησε ανάμικτες εντυπώσεις. Αυτοί που είχαν ήδη κάποια εμπειρία ενθουσιάστηκαν με την διαφορά ποιότητας σε σχέση με αυτό που είχαν δοκιμάσει (πιθανότατα κάποια φθηνή ρετσίνα σε ταβέρνα..) ενώ οι ..πρωτάρηδες δυσκολεύτηκαν να την εκτιμήσουν κατάλληλα.
Οι Νάουσες είχανε τεράστια επιτυχία κυρίως λόγω των επιλογών που είχαμε κάνει. Στην αρχή μία νεαρή έντονα φρουτώδης Νάουσα με τρομερή φινέτσα προερχόμενη από αυτόριζα κλήματα** και αμέσως μετά μία κλασσική καλοφτιαγμένη Νάουσα 7 χρονών με ανεπτυγμένη πολυπλοκότητα, άριστη ισορροπία και βαθιά επίγευση. Δύο τελείως διαφορετικά Ξινόμαυρα που έδειξαν τις τεράστιες δυνατότητες αυτής της ποικιλίας. Ρίχνοντας κλεφτές ματιές στις σημειώσεις των δοκιμαστών βλέπαμε πως τα θαυμαστικά και οι χαρακτηρισμοί του τύπου "unique", "extraordinaire", "merveilleux", "surprenant" κλπ, ήταν κάτι παραπάνω από συχνοί ενώ οι ερωτήσεις έπεφταν βροχή.
Δυστυχώς, η Μαυροδάφνη της Πελοποννήσου, παρά τις προσπάθειες που κάναμε (καραφάρισμα 4ώρες πριν, κατάλληλη θερμοκρασία...) δεν δοκιμάζονταν καθόλου καλά. Το συγκεκριμένο κρασί μπήκε την τελευταία στιγμή στη θέση της Νεμέας η οποία παρουσίαζε προβλήματα κατά τις γευσιγνωσίες που έγιναν νωρίτερα αλλά δεν μας δικαίωσε για την επιλογή μας.
Η εικόνα της Πελοποννήσου αποκαταστάθηκε αμέσως μετά όταν περάσαμε στο "sublime", όπως αναφώνησαν πολλοί εκ των παρευρισκομένων, μοσχάτο Ρίου-Πατρών. Ο απίστευτος αρωματικός πλούτος, το γεμάτο και ταυτόχρονα δροσερό στόμα και η μοναδική του επίγευση έκαναν τους Γάλλους να παραμιλάνε ενώ κάποιοι από αυτούς μας έσφιγγαν το χέρι για την εμπειρία που τους προσφέραμε και άλλοι ζητούσαν να ξανασερβιριστούνε! Ο καθηγητής μου στην οινολογία μάλιστα (ο οποίος δεν ενθουσιάζεται και εύκολα!) μου είπε πως δεν είναι καθόλου φίλος των γλυκών κρασιών αλλά αυτό εδώ είναι κάτι πραγματικά εκπληκτικό!
Το Vinsanto που ακολούθησε άρεσε αλλά χωρίς να κάνει μεγάλη εντύπωση μάλλον επισκιαζόμενο από την μεγάλη επιτυχία του Μοσχάτου.Ακολούθησε συζήτηση με συνοδεία εδεσμάτων που προμηθευτήκαμε από το Maison Grecque στο Παρίσι.

Κωστής

υ.γ.:Πολλές "περιπέτειες" (grands jours de Bourgogne, γευσιγνωσίες..)πέρασαν χωρίς να καταγραφούν λόγω περιορισμένου χρόνου και εξαιτίας του υπερβολικού φόρτου εργασίας...


*passerillage: Μέθοδος ξήρανσης των σταφυλιών για συγκέντρωση σακχάρων. Τα σταφύλια αφού κόβονται απλώνονται στο έδαφος και παραμένουν ώσπου να χάσουν περίπου το 2/3 του νερού που περιέχουν.
Υπάρχει και ελληνικός όρος αλλά δεν μου 'ρχεται. Όποιος το ξέρει ας βοηθήσει!

**αυτόριζα: Κλήματα που δεν έχουν εμβολιαστεί σε αμερικάνικο υποκείμενο. Τα αμερικάνικα υποκείμενα χρησιμοποιούνται για την ιδιότητά τους να μην προσβάλονται από την φυλλοξήρα, αρρώστια καταστροφική για τα αμπέλια.